Mosi, mtoto wa jirani, alikuwa amekaa kwenye ngazi akishika kipande cha plastiki kwa mikono miwili. Alipomwona Khamis, hakumwuliza kama kila kitu kiko sawa.
“Nimeona hii chini ya jokofu,” alisema.
Ilikuwa sehemu ya spool, utepe wake ukiwa umekunjwa kama mishipa ya mtu aliyenyimwa hewa. Ndani ya duka, redio zilikuwa zimevunjwa, mashine ya kusafisha ikipigwa teke, na maji ya bomba lililofunguliwa yakitengeneza mstari mweusi kuelekea kaunta. Baraka alifika na begi la zana bila maneno.
“Reel?” aliuliza.
Khamis aliangalia chini ya kaunta, ndani ya droo, kwenye sanduku la valves. Kisha akakumbuka spika iliyoharibika. Aliisogeza kwa miguu, akafungua nyuma yake, na kuwepo—reel halisi, imefungwa kwenye kitambaa cha zamani. Wavamizi walikuwa wamechukua kila kitu kilichoonekana muhimu, lakini hawakuwa wamefikiria kwamba fundi wa sauti angeficha maisha yake ndani ya kifaa ambacho hakitoa sauti.
“Usiicheze,” Baraka alisema. “Utepe una maji.”
“Lazima tujue walichojaribu kufuta.”
Kwa mikono iliyotulia kwa kulazimisha, walikaza spool na kuondoa sehemu iliyolowa. Mosi alishika tochi chini ya meza. Khamis alipowasha deck, sauti ya Yusuf ilitoka kwa vipande.
“...ghala la kaseti... safu ya nane... usiache...”
Sauti ikamezwa na mkwaruzo. Baraka aliweka mkono juu ya deck. “Inatosha. Tumepata mahali.”
Rehema aliingia mlangoni akiwa na begi la kaseti ya baba. Hakuomba ruhusa. Aliona duka lilivyovunjwa, macho yake yakapita kwenye maji, kisha kwenye Khamis.
“Niliona video yote,” alisema. “Kenga alimshikilia baba kwa Yusuf. Hakukuwa na kosa lako peke yako.”
“Kulikuwa na chaguo langu,” Khamis alisema. “Na sitaifuta tena.”
Rehema aliweka kaseti ya baba mezani. “Mimi pia sitasaini tena kwa sababu umeomba. Nitaamua kwa sababu ninaona kinachotokea.”
Khamis alitaka kumwambia akae mbali. Badala yake akamwonyesha spool. “Ghala la kaseti. Kenga anaweza kuwa anajua.”
Mosi alikohoa kutoka nje. “Kamera ya mama yangu ina mtu.”
Kwenye simu ya jirani, video ya usiku ilionyesha mwanamume akitoka dukani akiwa na reel tupu. Alikuwa na pete ya fedha kwenye kidole cha gumba. Musa. Khamis alihisi hasira ikipanda, lakini hakuichukua kama ruhusa ya kukimbia kumtafuta. Musa alikuwa tayari amepita. Cha maana ni kwamba sasa walijua reel haijachukuliwa na ghala linaweza kuwa hatua inayofuata.
“Duka hili linahitaji kurekebishwa,” Baraka alisema kwa sauti nzito.
Khamis alitoa pochi yake na kuhesabu noti zilizobaki. Zingetosha kulipa fundi wa milango au gari la kwenda ghala na boti ya usiku. Hakuna zaidi.
“Lifungwe,” alisema.
“Hii ndiyo kazi yako.”
“Ilikuwa.” Khamis alifunga pazia lililopasuka kwa kamba. “Kama nitaitumia pesa kuokoa mashine, Kenga atakuwa amefanikiwa kutufanya tuangalie vitu badala ya watu.”
Rehema hakupongeza uamuzi huo. Alikaa karibu na reel na kufunga kaseti ya baba kwenye begi lake tena. Lakini hakutoka. Asha alipofika, akiwa huru kwa dhamana na uchovu kwenye uso, alimkuta Rehema akituma namba ya ghala kwa Baraka na Mosi akiwa amechora ramani ya njia kwenye karatasi.
Khamis alimwambia Mosi aende nyumbani na asimwambie mtu kuhusu spika. Kisha akamkabidhi Baraka funguo za duka. Uamuzi huo ulifunga maisha yake ya zamani kwa kishindo kisicho na kelele. Hakujua kama angerudi kurekebisha redio tena.
Alipofunga spool mara ya mwisho, sauti ya baba yake ilitoka wazi zaidi kuliko Yusuf, kana kwamba utepe ulikuwa umesubiri asikie bila kukimbia:
Kabla ya hapo, walitumia karibu saa moja kuokoa sehemu iliyolowa. Baraka alishikilia reel kwa penseli mbili huku Khamis akipasha hewa kwa mbali, si juu ya utepe. Rehema alisoma alama za muda kutoka kwenye kadi ya kazi na Asha akalinganisha na video ya jirani. Kila mzunguko uliwarudishia sekunde chache: mlango wa ghala, mlio wa kivuko, mtu akisema “safu ya nane.” Hakukuwa na tukio jipya la kuwasaidia; kulikuwa na kazi ya mikono iliyolazimisha taarifa iliyokuwa tayari kwenye spool isitoweke.
Mosi aliwaonyesha kuwa Musa hakuingia peke yake. Gari lililomleta lilibaki nje, lakini kamera haikuona dereva. Khamis akamwomba mtoto achore tu alichokiona na asijaribu kukumbuka namba asiyo na uhakika nayo. “Ushahidi sio kujaza pengo,” alimwambia. “Ni kusema mpaka ulipoona.” Mosi akachora pete, mfuko wa reel tupu na taa moja iliyovunjika. Asha akapiga picha ya mchoro na kumpa mama yake nakala.
Rehema alizunguka duka, akachukua kila kifaa kilichoweza kukata mtu. Hasira yake haikuwa imetoweka. “Ulikuwa tayari kuacha duka,” alisema, “lakini bado unataka kuniambia nisikamatwe kwa ajili yako.”
“Sikutaki ulipe kwa uamuzi wangu.”
“Basi acha kuniita gharama. Mimi pia nina uamuzi.”
Khamis alikubali. Akampa ramani ya ghala na akamwomba achague jukumu lake. Rehema alisema angeenda kwanza kupitia njia ya kivuko kwa sababu Musa angemtarajia Khamis, si yeye. Asha akapendekeza wafuatilie kwa umbali na kuweka hotline wazi. Baraka akabaki na reel halisi, akiahidi kuondoka dukani mara tu wote watakapoondoka.
Khamis alikusanya mashine moja ndogo iliyokuwa bado hai, kadi ya kazi na radio ya mkononi. Vingine aliacha chini ya turubai. Kufunga duka hakukuwa hotuba; ilikuwa kuandika namba ya jirani kwenye mlango, kumlipa Mosi kwa kazi ya mchoro, na kuzima breaker ili maji yasimwue mtu. Alipovuta pazia chini, alisikia chuma chake kikipinda. Biashara haikuwa imetoweka kabisa, lakini hakuwa na pesa wala muda wa kuirudisha sasa.
Rehema alimrudishia kaseti ya baba kwa muda wa kuiweka kwenye deck. “Sikiliza mpaka mwisho,” alisema. “Usichague sehemu inayokufanya uonekane bora.”
Khamis aliwasha recorder nyingine sambamba. Kama spool ingekatika, angalau uamuzi wa kuisikiliza pamoja nao ungebaki umeandikwa.
Baraka akasimamisha saa na kuandika kuwa nakala ilitengenezwa mbele ya Rehema. Asha akaweka simu yake mbali na deck ili notification isikate recording. Walikaa bila kuzungumza mpaka kelele ya spool ilipotulia na sentensi iliyofuata ikaanza.
“Niliificha beacon kwenye *Sahani*—usimwamini mlinzi mwenye pete ya fedha.”