Rukia hakuwapa daftari mikononi. Aliliweka mezani na kugeuza kurasa mwenyewe. Kila alipotaja jina la mteja mwingine, alifunika mstari kwa karatasi. “Ninachoweza kuthibitisha ni process niliyoiona. Sitawapeni siri za watu kwa sababu mna deadline.”
Amina alikubali bila kubishana. Hilo lilimfanya Rukia awe mwepesi zaidi. Aliwaonyesha entry ya kikao cha 2019, namba ya deed variation na orodha ya attachments zilizokuwa zimeandaliwa. Moja ilikuwa schedule ya maduka na tenancy rights.
“Saada alitaka nini hasa?” Amina aliuliza.
“Alitaka mtu yeyote anayesimamia mapato asiwe na uwezo wa kubadilisha umiliki na matumizi kwa mkono mmoja. Alikuwa amechoka kusikia maneno ya ‘familia itaelewana.’”
“Alimtaja Salim?”
Rukia akamwangalia kwa ukali. “Usinitafutie sentensi ambayo itakufurahisha. Nimesema alitaka mfumo. Hilo ndilo ninaloweza kusema.”
Amina akainamisha kichwa. “Sawa.”
Yusuf akauliza kama Rukia angeweza kuapa affidavit kuhusu uwepo wa schedule na utaratibu wa kusaini. Rukia alikubali kwa masharti kwamba draft iseme tu alichoshuhudia.
Wakati Yusuf akiandika notes, Rukia alimpeleka Amina hadi dirishani. “Mama yako alikuja kwangu mara moja baada ya wewe kuondoka.”
Amina akageuka.
“Usiniulize alichosema. Ni chake. Lakini usifikiri ukimya wote ulikuwa kutokujali.”
Amina alihisi hasira ikitaka kutafuta njia rahisi. “Kunyamaza na kujali vinaweza kuumiza sawa.”
“Ndiyo,” Rukia alisema. “Ndiyo maana ukweli hauondoi gharama.”
Walipoondoka, hawakuwa na ushindi. Walikuwa na reference inayoweza kuthibitishwa, shahidi mwenye mipaka na safari nyingine ya kwenda registry. Kwa Amina, hiyo ilikuwa bora kuliko hadithi nzuri isiyoweza kusimama mbele ya swali moja gumu.
Bi Rukia Mbarak alifungua mlango akiwa amevaa gauni la nyumba na miwani iliyoning’inia shingoni.
Aliangalia Amina kwa sekunde mbili, kisha akasema, “Wewe ni mjukuu wa Saada.”
Amina akashangaa. “Umenitambua?”
“Pua ya mama yako. Macho ya Saada.”
Yusuf akajitambulisha na kueleza kwa ufupi kwamba walihitaji taarifa kuhusu marekebisho ya umiliki wa Nyumba ya Taa ya 2019. Rukia hakuwakaribisha ndani mara moja.
“Nyinyi vijana mkisikia retired lawyer, mnafikiri siri imekufa na kazi.”
“Hatutaki privilege uvunje,” Yusuf alisema. “Tunataka kuthibitisha process na uwepo wa nyaraka.”
Rukia akamtazama. “Angalau mmoja wenu amefundishwa vizuri.”
Amina akasema, “Na mimi?”
“Wewe umeletwa na hasira.”
Amina hakujitetea. “Ndiyo. Lakini nimeleta pia file references.”
Hilo likamfanya Rukia afungue mlango zaidi.
Ndani, sebule ilikuwa na vitabu, picha za familia na kabati moja la chuma. Rukia alisoma deed reference, akafumba macho na kutikisa kichwa.
“Saada hakutaka nyumba iwe chini ya mtu mmoja. Hilo nakumbuka.”
“Alikataa sale?” Amina aliuliza.
“Usiwe na haraka ya kupata jibu unalotaka. Hakukataa kila sale duniani. Alikataa wazo la kwamba mtu mmoja aamue bila hesabu na bila watu wengine kujua.”
Amina akaandika.
Rukia alienda kwenye kabati na kutoa daftari la zamani lenye tabs. “Hizi ni personal attendance notes. Si title document. Si decree. Usije kesho ukasema Rukia alisema nyumba haiwezi kuuzwa.”
“Hatutafanya hivyo,” Yusuf alisema.
Walipata entry ya 2019. Ilikuwa na majina ya Saada, Mariam, Salim na warithi wawili wengine. Pembeni, Rukia alikuwa ameandika: **shops tenancy rights / joint consent / boundary schedule attached**.
Amina akapiga moyo kasi.
“Boundary schedule iko wapi?”
“Ilipaswa kusajiliwa na variation.”
“Haipo kwenye copy tuliyopewa.”
Rukia akamwangalia. “Basi tafuta registered copy.”
“Daftari lako linaweza kutusaidia mahakamani?”
“Daftari langu linaweza kuthibitisha nilichokiona na nilichofanya. Siwezi kuthibitisha nani aliondoa nini baada ya hapo.”
“Uko tayari kutoa affidavit kuhusu process?” Yusuf aliuliza.
Rukia alikaa kimya. “Nikisoma file reference na nikihakikisha hakuna jambo la siri ninavunja, ndiyo.”
Amina alihisi mapafu yakilegea kwa mara ya kwanza siku hiyo.
“Bibi yangu alisema nini kuhusu wapangaji?”
Rukia akatabasamu kidogo. “Alisema ukinunua ukuta, hununui maisha ya mtu aliyekuwa akiishi pembeni yake. Saada alikuwa mkali sana kuhusu receipts.”
Amina akakumbuka maandishi kwenye daftari: *usiwauze pamoja na kuta.*
“Aliniamini?” swali lilimtoka kabla hajalipima.
Rukia alimtazama kwa muda mrefu. “Saada aliamini namba kuliko watu waliotaka kuonekana wema. Kuhusu wewe, alisema una tabia mbaya ya kuuliza mpaka watu wakasirike. Aliiona kama sifa.”
Amina akacheka kwa mara ya kwanza siku nzima.
Yusuf akapokea picha za entries zilizoruhusiwa, akatuma request kwa registry kwa kutumia reference kamili. Jibu lilikuja dakika ishirini baadaye: record ilikuwa available lakini mfumo wa digital ungefungwa mapema kwa maintenance.
“Ofisi inafunga saa tisa,” Yusuf alisema.
Amina akaangalia saa. Ilikuwa karibu saa saba na nusu.
“Kilifi hadi Mombasa?”
“Tukibahatika traffic.”
Rukia akatikisa kichwa. “Bahati si strategy.”
“Leo itabidi iwe sehemu ya strategy,” Amina alisema.
Waliondoka haraka. Njiani, Amina alipigiwa na Mariam.
“Salim amesema buyer ameongeza pressure. Watu wa familia wanaanza kusema wewe unachezea pesa.”
“Usijibu kwa niaba yangu.”
“Nilikataa kusaini resolution.”
Amina akanyamaza.
“Umesikia?” Mariam akauliza.
“Nimesikia.”
“Usiseme asante.”
“Sitasema.”
Lakini baada ya kukata simu, Amina alitazama nje ya dirisha na kuhisi kitu kilichokuwa kimeganda miaka saba kikisogea milimita moja.
Yusuf akasema, “Tuna chini ya saa thelathini kabla bid closure.”
Amina akakaza mkanda wa usalama.
“Basi tusipoteze dakika moja.”
Rukia aliwalazimisha kunywa maji kabla ya kuondoka. “Deadline zenu hazitakiwi kuwafanya muanguke barabarani,” alisema. Amina alipokea glasi na kutabasamu. Mwanamke huyo alikuwa amemkumbusha Saada kwa njia isiyo ya sentimental: wote walikuwa na tabia ya kukatiza drama kwa jambo la kawaida kabisa.
Rukia alipomaliza kusoma reference, alionyesha Amina notebook nyingine ya appointments. Tarehe ya variation meeting ilikuwa hapo, pamoja na receipt ya registration fee. “Hii inaonyesha nilifanya kazi hiyo,” alisema. “Haionyeshi mtu gani alikosea leo.”
Amina alihisi shukrani kwa jinsi alivyokataa kuwa oracle. “Na boundary schedule?”
“Nilituma pamoja na documents zingine. Namba yake lazima iwe kwenye registry index.”
Yusuf alitumia hiyo number kuandika request yenye urgency. Wakati akisubiri response, Rukia aliuliza Amina kwa nini aliondoka Mombasa miaka saba iliyopita. Amina alijibu kwa sentensi fupi. Rukia hakumpa pole.
“Na sasa umerudi kwa nyumba?”
“Nimerudi kwa kazi.”
“Vizuri. Nyumba haiwezi kukuomba msamaha.”
Sentensi hiyo ilimkalia Amina. Alikuwa ametumia siku kadhaa akijaribu kuokoa process, lakini sehemu yake bado ilitaka Nyumba ya Taa iwe ushahidi kwamba alikuwa sahihi miaka saba iliyopita. Rukia alimkumbusha kuwa jengo halina uwezo wa kufanya hivyo.
Kabla ya kuondoka, Rukia alisema angewasiliana na Yusuf moja kwa moja kuhusu affidavit baada ya kusoma draft. “Usiweke maneno yangu,” alimwonya Amina.
“Sitafanya.”
“Saada angefanya.”
Amina akacheka. “Sasa unaanza kumsema vibaya.”
“Wafu wakibaki watakatifu sana, walio hai wanapata shida.”
Waliagana. Dakika walipoingia garini, notice ya maintenance ya registry iliwafikia. Ofisi ingefunga mapema. Amina akaangalia saa na safari ya kurudi. Shahidi walikuwa wamempata; sasa record yenyewe ndiyo ilikuwa ikiwatoroka.
Walipokuwa wakiondoka, Rukia alimpa Amina bahasha tupu yenye jina la Saada lililoandikwa zamani. “Hii si evidence,” alisema. “Ni ukumbusho tu kwamba hata watu waliopenda records waliweza kuacha mambo yasiyo kamili.” Amina hakuiweka kwenye file la kesi. Aliiweka kwenye begi lake binafsi.