Mahakama ya Ardhi ya Mkoa ilikuwa jengo la zamani lenye madirisha marefu na makabati yaliyojaa jalada. Upendo aliwasilisha maombi matatu: kusimamisha uhamisho, kuhifadhi alama za upimaji, na kuzuia Kaskazi kuendelea na utafiti wa chini ya ardhi.
Kaskazi iliwasilisha jibu la kurasa mia mbili ndani ya usiku mmoja.
Wakili wa Mrema alisema Kassim hana uaminifu kwa sababu leseni yake imesimamishwa, Salum amekiri rushwa, na video za handaki zilipatikana kwa uvamizi. Mkuu wa Wilaya aliunga mkono hoja kwamba uhamisho ni suala la usalama, si madini.
Hakimu wa zamu, Bw. Kihwele, alikuwa kijana kuliko Kassim alivyotarajia. Alisema angeangalia kwanza msingi wa ramani nyekundu. Kaskazi iliwasilisha nakala ya “jalada asili” MM-47, lenye saini ya Salum na ramani inayoweka vijiji ndani ya mto wa mafuriko.
Salum alisimama. “Hiyo ni nakala iliyobadilishwa.”
Wakili akaonyesha video yake ya kukiri rushwa.
Salum hakukataa. “Nilipokea fedha na kusaini marekebisho ya mita mia mbili. Lakini ramani hii imehamisha mita mia sita na imeongeza ukanda ambao haukuwepo. Kosa langu halifanyi uongo wao kuwa kweli.”
Kauli hiyo iliwaacha mawakili bila jibu la haraka. Salum hakuwa akijaribu kujisafisha. Alitenganisha sehemu aliyofanya na sehemu iliyoongezwa baadaye.
Upendo aliwasilisha karatasi kutoka ndani ya nguzo, vipimo vya maji, na data ya taifa. Kaskazi ikasema karatasi zinaweza kutengenezwa. Hakimu akauliza kama kuna njia ya kuzithibitisha nje ya familia ya Mbarouk.
Kassim alikumbuka viwango vya maji. Kila mwaka, mamlaka ya hali ya hewa na kituo cha kilimo zilirekodi mto. Data hiyo ilikuwa kwenye kumbukumbu tofauti. Ikiwa namba za Salum zililingana, karatasi ziliandikwa wakati huo au na mtu aliyekuwa na rekodi ambazo hazikuwekwa mtandaoni.
Mahakama ilitoa saa mbili kupata uthibitisho.
Halima aliwasiliana na mwalimu mstaafu wa jiografia, Bi. Tunu, ambaye alihifadhi madaftari ya mradi wa wanafunzi wa miaka ya 1990. Wanafunzi walikuwa wakipima kiwango cha mto kila mwezi. Namba zililingana na karatasi ya nguzo kwa tofauti ndogo ya vifaa.
Mamlaka ya hali ya hewa ilituma jedwali rasmi. Liliendana pia.
Kaskazi ikabadilisha hoja: hata kama mto ulikuwa mahali tofauti zamani, mabadiliko ya tabianchi yamebadilisha mkondo. Kassim aliomba data ya kimo ya anga.
Droni yake ilichukuliwa, lakini kampuni nyingine ya kilimo ilikuwa na picha za satelaiti za miaka kumi.
Zilionyesha mkondo haujahama kwa kiasi kilichodaiwa.
Hakimu alianza kuandika amri ya kusimamisha uhamisho.
Mlango ukafunguliwa. Katibu wa mahakama alimpa karatasi ndogo. Kihwele alisoma, uso ukabadilika, kisha akatangaza anajiondoa kwa sababu baba yake aliwahi kufanya kazi na kampuni iliyounganishwa na Kaskazi.
Kesi ingehamishwa kwa hakimu mwingine baada ya siku saba.
“Ndani ya siku saba nyumba zitaondolewa,” Upendo alisema.
Katibu mkuu, Bi. Nyakyi, akasema amri ya muda haiwezi kutolewa na hakimu aliyejiondoa.
Salum alimwangalia kwa muda mrefu. “Wewe ndiye uliyepokea barua ya Juma Ndele.”
Nyakyi alikataa. Salum akatoa nakala ya rejesta ya posta iliyokuwa kwenye kadi ya kumbukumbu. Ilionyesha barua ilisainiwa na mtu mwenye herufi E.N. — Esther Nyakyi.
Ukumbi ukatulia.
Nyakyi alisema barua hiyo haikuwa na viambatisho. Upendo akaomba makabati ya jalada yakaguliwe. Katibu alikataa bila hati.
Kassim aliona kona ya karatasi ikichomoza kwenye jalada lililokuwa mezani kwake. Kulikuwa na muhuri wa zamani wa Ndele.
Nyakyi alifunga jalada na kuondoka kupitia mlango wa ndani.
Wakili wa Kaskazi alijaribu kumfanya Kassim aonekane kama mtoto anayelipiza kisasi kwa baba yake. Upendo alimrudisha kwenye data: ni nani aliyetoa tabaka la mto, ni programu gani ilitumiwa, na kwa nini faili iliyowasilishwa haikuwa na historia ya matoleo.
Kaskazi ilikataa kutoa kompyuta ya chanzo kwa madai ya siri ya biashara. Hakimu Kihwele alisema usalama wa umma hauwezi kutegemea faili isiyoweza kukaguliwa.
Kassim alieleza kwamba sahihi ya kidijitali yake ilikopwa kutoka seva ya kampuni baada ya yeye kuwasilisha data ghafi.
Kwenye barua pepe iliyoonyeshwa, muda wa kutuma ulikuwa wakati simu yake ilikuwa imesajiliwa kwenye mnara wa kijiji, lakini anwani ya mtandao ilitoka ofisi ya Kaskazi Dar es Salaam.
Tofauti hiyo ilionyesha mtu alitumia akaunti yake kutoka mbali.
Bi. Tunu alipofika na madaftari ya wanafunzi, wakili alicheka kuwa kazi za watoto si sayansi ya mahakama. Hakimu alimwuliza kama ana data nyingine ya miaka hiyo. Hakuwa nayo. Tunu alieleza kila kipimo kilifanywa kwa fimbo ileile, tarehe, na sahihi ya mwalimu.
Mamlaka ya hali ya hewa ilithibitisha mfululizo. Kumbukumbu ya shule ikawa thabiti kwa sababu iliundwa kabla mtu yeyote kujua itahitajika kwenye kesi.
Nyakyi alipoondoka na jalada, Salum alitambua bangili aliyovaa. Ndele aliandika kwenye kadi kwamba “mwanamke mwenye bangili ya nyota” alipokea barua. Maelezo hayo yaliongeza utambulisho wa kuona kwenye rejesta ya posta. Upendo aliituma kwa Jaji Mfawidhi kabla ushahidi kutoweka tena.
Hakimu alikuwa amejiondoa.
Nje ya ukumbi, waandishi walimuuliza Kassim kama alikuwa shujaa aliyesimamisha mafuriko.
Alikataa kauli hiyo na kueleza kuwa kijiji kilinusurika kwa sababu walimu, wakulima, fundi wa bwawa, na hata askari mmoja waliweka taarifa pamoja.
Jibu hilo halikuwa unyenyekevu wa maonyesho. Kampuni ilitaka kesi iwe juu ya mtu mmoja ili iwe rahisi kumharibu. Kassim aliendelea kurudisha umakini kwenye mlolongo wa ushahidi na idadi ya watu waliohusika.
Ndani, Upendo aliomba mahakama ihifadhi nakala ya kila faili kwa muhuri wa muda. Alitaka pia mfumo wa kamera wa korido uzuiwe kufutwa kwa mzunguko wake wa kawaida.
Katibu alipinga akisema ombi ni pana, lakini Upendo alitaja dakika ambazo jalada lilionekana likitolewa.
Jaji Mfawidhi alitoa amri ya muda kwa simu.
Ilikuwa hatua ndogo, lakini ilibadilisha jengo la mahakama kutoka mahali pa kupotezea ushahidi kuwa chanzo cha ushahidi mpya. Kassim aliona kwamba ramani ya njama haikuwa ardhini pekee; ilikuwa pia kwenye taratibu, milango, na watu waliodhani hakuna anayerekodi.
Lakini ushahidi waliotafuta kwa miaka ishirini na sita ulikuwa ndani ya jengo, ukitembea na mtu ambaye alisaidia kuuficha.