Mahakama ya kaunti ilifunguliwa saa tatu asubuhi. Nje, watu walijaa barabarani: familia za waliojeruhiwa, wahandisi vijana, wafanyakazi wa kiwanda cha zamani, na wananchi waliokuwa wamefuatilia kikao usiku kucha.
Wengine walibeba mabango ya kumuunga Malik; wengine walitaka kila mtu aliyehusika afungwe. Hasira ya umma haikuwa ushahidi, lakini ilifanya milango isifungwe kwa siri.
Malik aliingia upande wa washtakiwa kwa sababu mfumo haukuwa umebadilisha hati yake.
Victor aliingia upande mwingine akiwa amefungwa pingu, lakini mawakili wake walidai kukamatwa kwake kulitokana na data iliyoibwa kinyume cha sheria. Sila na Rono walikuwa katika kesi tofauti za dhamana. Bwire alikuwa chini ya ulinzi wa kitaifa na alikuwa amekubali kutoa ushahidi.
Hakimu Mkuu Miriam Asewe alisema kesi ya Malik isingegeuzwa kuwa kesi ya Victor bila utaratibu. Zawadi alikubali. Alianza na swali dogo: je, cheti cha usalama kilisainiwa na Malik?
Mwendesha mashtaka aliwasilisha rekodi ya biometriki.
Zawadi akaita mkuu wa IT wa Tembo, Joel Barasa, ambaye alikamatwa usiku baada ya jina lake kuonekana kwenye Kisima.
Barasa alijaribu kudai mfumo ulifanya kazi kawaida.
Zawadi akaonyesha video iliyopakuliwa kutoka seva 0313. Ilimwonyesha Barasa akichukua kiolezo cha alama ya kidole cha Malik wakati wa makabidhiano, kisha kukiunganisha na cheti siku kadhaa baadaye.
“Uliagizwa na nani?” Zawadi aliuliza.
Barasa alimtazama Victor. Wakili wa Victor alipinga. Hakimu aliruhusu shahidi kujibu.
“Bwire aliniletea maagizo,” Barasa alisema.
Bwire alipoitwa, alikiri alipokea maagizo moja kwa moja kutoka Victor. Alitoa simu ya muda na msimbo uliolingana na ujumbe wa Kisima. Kwa mara ya kwanza, mnyororo wa saini bandia ulikuwa kamili.
Mwendesha mashtaka akabadilisha hoja. Hata kama cheti kilikuwa bandia, Malik angeweza kuwa ameharibu daraja ili kulipiza kisasi baada ya kufutwa kazi.
Kibet aliingia. Alieleza jinsi Bwire alivyomlazimisha kulegeza bolti kwa kutumia binti yake. Video ya shule ya zamani na rekodi ya simu ya Wanjiku zilithibitisha utekaji. Zawadi hakumfanya Kibet aonekane shujaa; alimruhusu akiri kosa lake na hofu yake.
“Kwa nini usimlaumu Malik?” mwendesha mashtaka aliuliza.
“Kwa sababu Malik hakujua,” Kibet alisema. “Na wakati nilipofanya daraja liwe dhaifu, yeye ndiye aliyesikia na kuokoa watu.”
Dkt. Mwinyi alieleza tofauti ya chuma cha 4.6 na 10.9 kwa lugha rahisi. Aliweka bolti mbili mezani. Moja ilikuwa halisi, nyingine bandia. Kwa kifaa kidogo, alionyesha jinsi bolti bandia ilivyovunjika chini ya mzigo mdogo.
Kisha Malik aliitwa kama shahidi katika kesi yake mwenyewe.
Zawadi alimuuliza kwa nini alikwenda kwenye daraja siku ya fainali. “Dada yangu alinipa tiketi. Niliposikia mlio, nilichunguza.”
“Uliweza kuondoka na kujilinda?”
“Ndiyo.”
“Kwa nini hukufanya hivyo?”
“Kulikuwa na watoto kwenye daraja.”
Mwendesha mashtaka alimhoji kwa ukali kuhusu uhusiano wake na Victor. Malik alikiri alimwona kama mlezi na alikubali fursa kutoka kwake. Hakuficha aibu yake.
“Kwa hiyo ulikuwa na sababu ya kumlinda kwa miaka.”
“Nilikuwa na sababu ya kutouona ukweli. Si sababu ya kuharibu daraja.”
Zawadi aliwasilisha data ya sensa ya saba. Muda wa kulegeza bolti, mlio wa kabla ya ajali, na hatua za Malik baada ya kugundua hatari vilionekana kwa mfululizo. Hakimu aliomba maelezo ya jinsi data ilivyolindwa. Omondi alithibitisha mfumo wa dharura ulihifadhi nakala yenye muda wa satelaiti kabla polisi hawajafika.
Kisha rekodi ya Victor kiwandani ilichezwa: “Rono alifunga mlango. Mimi nilizima sensa.”
Wakili wa Victor alipinga kwamba kauli hiyo ilitolewa chini ya shinikizo.
Video ilionyesha Malik hakuwa amemshikilia;
Victor alikuwa na rimoti na aliamini ana udhibiti.
Baada ya saa sita, mwendesha mashtaka alisimama na kusema serikali haingeendelea na mashtaka dhidi ya Malik. Ushahidi mpya haukuonyesha tu shaka; ulionyesha kutokuwa kwake na hatia.
Hakimu hakuridhika na kuondoa kesi kimya.
Alitoa amri kwamba rekodi ya kukamatwa kwa Malik isahihishwe hadharani, bodi ya wahandisi imrudishie leseni mara moja, na uchunguzi huru ufunguliwe kwa miradi yote ishirini na saba.
“Uhandisi ni ahadi kwa watu ambao hawatawahi kusoma michoro,” alisema. “Ahadi hiyo ilivunjwa na wale waliogeuza usalama kuwa soko. Mahakama hii haitaruhusu mwokozi wa umma abebe saini ya uhalifu wa wengine.”
Pingu za Malik zilifunguliwa.
Nje, watu walishangilia. Lakini Malik hakutabasamu hadi alipomwona Achieng. Alimkumbatia bila kusema.
Wakati wa mapumziko, mwendesha mashtaka alimwendea Zawadi na kupendekeza kesi iondolewe bila hukumu ili serikali “ihifadhi heshima.” Malik alikataa.
Kuondoa faili kimya kungemwacha kwenye nafasi ambayo watu wangesema alitoroka kwa sababu ya shinikizo la umma.
Alitaka rekodi ionyeshe ushahidi uliomwondoa, si upendeleo.
Zawadi aliomba hakimu aruhusu familia za majeruhi kutoa kauli fupi kabla ya uamuzi. Mmoja wao alisema hawakutaka Malik ageuzwe kuwa shujaa asiyeweza kuulizwa, lakini hawatakubali kampuni imtumie kama pazia.
Kauli hiyo ilikuwa ya haki kuliko sifa tupu.
Malik alikuwa amekosea kwa kuamini Victor na kwa kutokagua historia ya wasambazaji mapema, ingawa hakusababisha ajali. Baadaye alikubali mapungufu hayo hadharani.
Hakimu pia aliagiza sensa na michoro yote ihifadhiwe kama rekodi ya umma.
Uamuzi huo ulizuia serikali kubadilisha tu mkandarasi na kufunga mjadala. Kesi ya mtu mmoja ikawa mlango wa kuchunguza mfumo.
Malik alielewa kwamba kusafishwa jina lake kulikuwa muhimu, lakini thamani kubwa ilikuwa kuhakikisha jina jingine halitumiwi kwa njia hiyo baadaye.
Barasa alijaribu kusema alifanya kazi kwa kuhofia kufutwa kazi. Hakimu alimkumbusha kwamba alikuwa na nafasi nyingi za kuripoti kabla na baada ya ajali.
Hata hivyo, taarifa yake ilitenganishwa na ile ya Bwire na Kibet: kila mtu angepimwa kwa kiwango cha mamlaka, faida, na shinikizo alilokuwa nalo.
Zawadi alitaka rekodi hiyo iwe wazi ili kesi isigeuke simulizi rahisi ya “wote ni sawa.”
Mfumo ulikuwa na ngazi, na walio juu waliunda hatari kwa makusudi.
Kwa mara ya kwanza baada ya miaka kumi na miwili, jina la baba yao halikuwa kwenye ripoti ya uzembe.
Lilikuwa kwenye orodha ya waathiriwa wanaostahili haki.