Rehema hakulala.
Aliweka rekodi zote kwenye kompyuta na kuanza kuzitenganisha.
Sauti za Farid zilikuwa na masafa iliyokatwa, mbano wa na alama za faili za digitali. zaidi ya za 3:17 zaidi na zaidi na zaidi na ya tofauti. Ziliingia vifaa kwa njia ambayo haikufuata maikrofoni, kebo au nguvu.
Lakini kila moja ilikuwa na kelele ya msingi ya kaseti ya Bibi.
Kama kitu kilikuwa kinajifunza kutoka zaidi ya maktaba yake.
ya akafungua mkanda ulioandikwa:
**SALMA — 2004 — USIKU WA MWISHO.**
ya mama yake mchanga, yenye haraka.
“Asha, imeanza tena. Imeita watoto.”
ya akasema, “Usiwaache wajibu.”
“ ya ana homa.
Hamisi amelala.”
“Kisha kwa nini nasikia ya zao redioni?”
Static ilipanda.
Salma akasema, “Lazima tuipe majina kabla haijafungua .”
alisimamisha ya .
Uipe .
alikuwa amesema ya aliipa ya na zaidi na zaidi na zaidi na zaidi na ya mwaka ili isiwe na njaa.
Pendo alikuwa amejibu ya sehemu ya utaratibu.
alihisi hasira ya zamani ikirudi.
“ alifanya ?” aliuliza ya alipofika.
“Alisoma .”
“Kwa hicho.”
“Kwa watu.”
“Usinijibu kwa mafumbo.”
ya akaketi.
“ hakutoa ya . Hakutoa damu. Hakufanya ibada ya siri ya unavyofikiria.”
“ alisema lazima waipatie na ya .”
“Alimaanisha lazima wape wale waliokuwa wameondolewa.”
“Wale nani?”
na ya akavuta pumzi.
“1978.”
hakujua mwaka huo ulihusiana na .
ya alitoa bahasha ya zamani.
Ndani kulikuwa na picha za nyumba zilizoanguka, ya waliobeba mizigo, na gari la serikali karibu na pango.
“ na mvua na maji makubwa,” . “ ya waliambiwa waondoke eneo la pwani kwa muda. Baadhi walipelekwa ghala la chokaa ya . Mlango ulianguka.”
“Walifariki?”
“Ndiyo.”
“Wangapi?”
“Serikali ilisema kumi na mbili.”
“Na ya ?”
“ na ya thelathini.”
“Kwa hawakuandikwa?”
“Kwa sababu baadhi hawakuwa na hati. Wengine walikuwa wafanyakazi wa msimu. Wengine walikuwa watoto wa watu waliokuwa wamehamishwa. Na ya waliokuwa wameamua ya lile litumike baadaye hawakutaka kaburi kubwa karatasi.”
aliangalia daftari la thelathini na ya .
“ ya alikusanya majina yao.”
“Kwa miaka.”
“Na akayasoma redioni.”
“Ndiyo.”
“Ili kisile?”
ya akasema, “Ili waliokufa wasibaki zisizojua wao ni nani.”
na ya hakukubali mara na ya .
“Kwa nini redio?”
“Kwa ya Kizingo yote inasikiliza.
Jina likisomwa na ya wakasema tunakukumbuka, halikubaki chini peke yake.”
“Na ya ?”
“ alisaidia. ya alipopotea, hakuwapa na ya lake. Aliingia kwa ya zilikuwa zimechukua za watoto wake.”
na ya aliangalia .
“ alinidanganya.”
“Alikulinda.”
“ si maneno sawa.”
Mama na ya hakupinga.
Baada ya na ya kuondoka, alisafisha meza ya na kupanga kila ya kwa tarehe. Alitaka kujua lini “kutoa ” kulianza, si kwa maelezo ya hofu bali kwa .
Kaseti za ya themanini ya na sauti za ya wakitajwa mmoja .
Mwanzoni aliuliza maswali ya kawaida: na ya kamili, nyumbani alikotoka, kazi aliyofanya, ndugu aliyebaki.
Katika miaka ya tisini, majibu ya kijiji “tunakukumbuka” yalianza kuonekana.
Baada ya 2004, vipindi vilifanyika kwa siri, nyingi usiku wa maji makubwa.
aligundua hakutumia na ya kama maneno matupu. Alirekebisha matamshi. Alimrudisha mtu aseme “Mariam binti Nuru”, si “Mariam wa Nuru”, kwa ya lisipobaki kamili, angeweza kubadilishwa na mwingine.
Hilo lilifanana na kazi ya kuliko alivyotaka kukubali. ya ushahidi wa na ya , herufi ya , pumzi moja au lisilotamkwa vizuri linaweza kumfanya asiyehusika aonekane ya . alikuwa akifanya uthibitisho wa utambulisho kwa njia ya jamii.
Leila aliporudi, alileta taarifa kuhusu 1978. Kulikuwa na ukurasa mmoja wa hospitali uliotaja majeruhi tisa, taarifa ya polisi iliyosema vifo kumi na viwili, na ramani ya ardhi iliyotengenezwa miezi mitatu baadaye kana kwamba eneo la halikuwa na makazi.
“Rekodi zinapingana,” alisema.
“Kwa watu hawakuandikwa.”
“Au kwa na ya ziliharibiwa.”
“Matokeo ni yale yale.”
ya alimwangalia. “Unaanza kuzungumza ya binti huyo.”
“Ninazungumza wa ushahidi.
Kitu kisiporekodiwa, baadaye mtu mwenye nguvu anaweza kusema hakikutokea.”
Walitafuta ya la ya hati za ardhi. Alikuwa amepinga uhamisho wa la ya mara nne. Pingamizi mbili zilipotea. ilifungwa bila maelezo. Ya mwisho bado haijasikilizwa.
“Farid anahitaji kituo na mbuyu viondoke,” ya na ya . “Siyo tu kwa ajili ya hoteli.”
“Kwa na ya ?”
“Kwa hapa ndipo na ya yalihifadhiwa. Ukiondoa kumbukumbu, ya madai ya 1978 yanakuwa hadithi ya mdomo.”
akaweka faili pembeni. “Hiyo inanipa ya binadamu ya kuchoma ya .”
“Na ya inanipa sababu nyingine ya kulilinda.”
aliweka wa ya mashine. Kabla hajawasha, aliandika maswali matatu: Je, ya na ya aliingia na ya kwa hiari? Je, alikuwa anamlinda nani? gani lilikuwa limekosekana?
Alipoanza kusikiliza, na ya alikuwa anabishana na .
“ anataka kuondoka,” .
“Usimfunge katika hofu hii.”
na ya akajibu, “Akienda, huenda ataishi.”
“Na ya ?”
“Bado ni mdogo.”
“Kwa hiyo ataondoka, mwingine abaki mlango?”
Static ilifunika jibu.
ya alirudisha nyuma. Katika nafasi hiyo, ya ilisema neno ambalo halikuwa la Bibi wala ya na ya :
“Chagua.”
Hapo ndipo Rehema alielewa kwamba familia yake haikuficha tu historia ya kijiji. Ilikuwa imefanya maamuzi kuhusu nani angejua, nani angeondoka na nani angebaki. ya alikuwa amebaki karibu na redio na mbuyu kwa na ya yote ambayo ya alijenga maisha Nairobi.
Hatari haikuanza wa mazishi. imekuwa ikimzunguka Hamisi muda wote.
Jioni, ya alirudisha mkanda sehemu iliyosimama.
na ya aliendelea:
“ halipo na ya daftari.
Asha, kama tusilipate, itatumia jina la hai kufunga nafasi.”
akauliza, “Ni nani?”
Static ilifunika jibu.
alisafisha kelele ya msingi kwa uangalifu.
Chini yake, na ya :
“Mtoto aliyezaliwa ya pango.”
Kisha nyingine—ya mtoto ambaye hakupaswa kuwa na ya —ikanong'ona:
“ ya .”
Uthibitisho rasmi wa taarifa za sura ya 9 ulipatikana kikamilifu ili kukamilisha ripoti bila kuacha doa wowote.
Maelezo ya kina ya sura ya 9 yaliandikwa kulingana na muundo halisi wa hadithi.