BackNilirudi Siku Ya Mgawanyo
This chapter is saved on your device for offline reading
Chapter 09

Kinu cha Nafaka

Mr. Kibe alisema wanawake wanne hawapaswi kununua posho mill kwa macho.

“Machine inaweza kuonekana strong na ndani imekula shaft.”

Chama kilikuwa kimefika savings KSh 6,400 baada miezi mingi, loans zilizolipwa na profit ya orders. Nyambura alipendekeza wanunue sehemu ya mill ndogo karibu na market, si entire machine.

Owner, Bw. Gathogo, alikuwa anauza asilimia arobaini kwa sababu anahitaji cash.

Aliwaambia machine ni mpya.

Mr. Kibe akacheka.

“New ya mwaka gani?”

Gathogo akasema wanawake wanachelewesha na questions.

Akinyi akasema:

“Pesa yetu pia inaweza kuchelewa.”

Inspection ilionyesha belt worn, bearing moja noisy, electrical connection illegal na motor imewahi rewound.

Gathogo akasema bado inafanya.

Mr. Kibe akasema:

“Gari pia inaweza kutembea na brake mbaya.”

Nyambura aliomba production records: sacks per day, downtime, customers, debts.

Gathogo hakuwa nazo complete.

Halima alitaka kuondoka.

Akinyi aliona location ni nzuri na customers wako.

Rose akasema risk.

Wakafanya valuation:

- Physical equipment after repair. - Market location and existing customers. - Rent agreement. - Electricity arrears. - Owner debts. - Repair cost. - Share rights. - Who controls cash.

Gathogo alitaka chama iwe silent investor. Yeye a-run.

Nyambura akakataa.

“Silent investor ni mtu anayetoa pesa na kusikia hadithi baadaye.”

Wakatoa offer chini, repairs deducted, conditions:

- asilimia arobaini ownership recorded; - separate daily book; - two signatories kwa withdrawals over limit; - chama access to meter, customer ledger na stock; - Gathogo’s old debts remain his; - repair responsibility split by schedule; - option ya kununua additional shares after one year; - no use as collateral without all owners.

Gathogo alikasirika.

“Women wa market wamekuwa lawyers.”

Akinyi akasema:

“Men wa market wametufundisha.”

Negotiation ilichukua wiki mbili.

Gathogo alikubali asilimia thelathini na tano, si arobaini, kwa bei yao. Chama ikakubali kwa sababu legal share na access zilikuwa clear.

Wakaita cooperative clerk kusaidia agreement. Fee ilikuwa painful, lakini Nyambura alisema:

“Paper ya bei nafuu inaweza kuwa debt ya gharama kubwa.”

Mr. Kibe alifanya repair, akatoa invoice parts na labour tofauti.

Mill ilifungwa siku tatu. Customers wengine walienda elsewhere. Opening day, Nyambura na Akinyi walitembea market kuwaambia huduma imerudi.

Wairimu alitengeneza daily sheet:

Sacks received.

Type of grain.

Weight.

Fee.

Owner cash.

Credit.

Machine hours.

Downtime.

Gathogo akasema mtoto hawezi kutengeneza system ya mill.

Wairimu akasema:

“Teacher Rose alikagua.”

Nyambura akamwambia Gathogo:

“Sheet haimiliki machine. Inarekodi.”

Wiki ya kwanza ilionyesha cash shortage KSh 70.

Gathogo alisema customer mmoja alilipa later.

“Jina?”

Nyambura akauliza.

“Namjua.”

“Notebook haimjui.”

Gathogo akalipa shortage mwenyewe baada hakuna record.

Alikasirika lakini akaanza kuandika credit.

Chama ilipata dividend ya kwanza baada mwezi: KSh 214.

Kila member angeweza kuchukua.

Wakaamua asilimia hamsini ibaki repair reserve, asilimia ishirini education pot, balance igawanywe.

Halima akasema education pot haikuhusiana na mill.

Rose akasema girls wa members ndio reason wengi wao wanajenga asset.

Akinyi alitaka members bila watoto wasiadhibiwe.

Wakarekebisha: education and training fund ya members na dependants, accessible kwa criteria, si motherhood pekee.

Minutes zikaandika objection na final decision.

Nyambura aliona cooperation halisi si kukosa conflict.

Ni conflict kutomaliza kwa Mama Ruth kusema mwisho.

Daniel alikuja kuona mill.

Aligusa motor.

“Umenunua?”

“Chama imenunua share.”

“Kwa jina lako?”

“Kwa cooperative registration pending, currently trustees wanne.”

Daniel akasema:

“Family inaweza kusaidia kuongeza share.”

“Kwa terms gani?”

“Ni investment.”

“Then proposal iandikwe.”

Daniel alicheka.

“Unajibu kila kitu na paper.”

“Machine haijui wewe ni husband.”

Samuel alifika siku nyingine bila taarifa. Alizunguka, akauliza Gathogo maswali.

“Nyambura ana share ngapi?”

Gathogo akasema chama ndiyo owner.

Samuel akasema:

“Lakini pesa yake imetoka kwa Mwangi household. Legally inaweza kuwa family asset.”

Nyambura alikuwa karibu.

“Pesa gani kutoka household?”

“Wewe ni wife wa Daniel.”

“Na business income nimepata baada separation ya nyumba.”

“Hatujadivorce.”

“Marriage haifanyi kila coin iwe yako bila accounts. Na share si yangu peke yangu.”

Samuel akatabasamu.

“Tutakuja kujua.”

Mr. Kibe alimsikia.

Baada Samuel kuondoka, akasema:

“Review clause ya collateral.”

“Iko.”

“Na signature samples.”

Chama ikaweka specimen signatures kwa clerk na bank. Original agreement ikawekwa sehemu mbili.

Nyambura hakujua exactly Samuel atafanya nini.

Lakini alikumbuka maisha ya kwanza: alipojenga kitu, Samuel alifika kuuliza inaweza kuwa family asset.

Safari hii, mlango ulikuwa na locks kabla mkono wake kufika.

Mwezi wa pili, mill ilipata breakdown ya kweli.

Bearing mpya ilipasuka kwa sababu shaft alignment haikuwa sahihi. Gathogo alimlaumu Mr. Kibe. Mr. Kibe alisema operator alikuwa ana-overload.

Customers walikuwa line.

Akinyi alitaka warudishe pesa ya kila mtu na kufunga.

Nyambura akasema:

“Tunagawa response: refund kwa ambao hawajasagwa, receipt ya grain iliyobaki, repair diagnosis written.”

Gathogo alitaka achukue grain nyumbani kwa sababu “anajua watu”.

Chama ikakataa. Grain ilikuwa na owner names.

Mr. Kibe akaleta technician mwingine kwa independent check. Report ilionyesha both installation error ndogo na operator overload.

Cost ikagawanywa kwa formula ya contract: repair reserve, Mr. Kibe labour correction discount na Gathogo operator responsibility.

Hakuna aliyefurahia.

Machine ilirudi baada siku mbili.

Customer mmoja alisema wanawake walikuwa wameleta bahati mbaya.

Akinyi akamjibu:

“Machine ilivunjika kwa shaft, si kanga.”

Nyambura akacheka.

Breakdown ilionyesha kitu muhimu: asset si ownership paper pekee. Ni maintenance, downtime, customer records na reserve.

Wakaongeza rule:

- daily maximum load; - operator log; - preventive service date; - no cash withdrawal wakati repair reserve iko chini ya target.

Gathogo alisema rules zinaua freedom.

Halima akasema:

“Freedom yako ilivunja bearing.”

Wakati Samuel alikuja kuuliza share, alikuwa anaona machine inayotoa cash. Hakukuwa ameona meetings, repairs na customers waliorefundiwa.

Nyambura alijua watu wa familia mara nyingi huja wakati asset imeanza kuonekana, si wakati shaft imevunjika.

Reading settings
Line spacing
Theme