Ofisi ya usalama ilikuwa ndogo, yenye skrini nne ukutani na harufu ya kahawa iliyokaa muda mrefu. Bwana Muriuki aliweka video ya duka upande mmoja na saa ya mfumo upande mwingine. Salma alikuwa amekuja na risiti ya mteja aliyelipa muda mfupi kabla Baraka hajaanguka. Amina alishika simu yake tayari kwenye ukurasa wa logi ya simu.
“Tusianze na nani anakumbuka nini,” Amina alisema. “Tuanze na vitu vilivyoandika muda bila kujua vitahitajika.”
Kato alikuwa ameketi karibu na mlango. “Kama mnataka kucheza na dakika, mimi sita—”
Leila alimkatiza. “Tazama kwanza.”
Muriuki alisimamisha video pale Salma alipopokea malipo ya mteja. Timestamp ya kamera ilisema 17:36:11. Risiti iliyotoka kwenye mashine ya malipo ilikuwa 17:39:08. Walirudia tena kwa mteja mwingine aliyelipa dakika kadhaa mapema. Tofauti ilikuwa ileile, karibu dakika tatu.
“Kwa hiyo kamera iko nyuma,” Salma alisema.
“Dakika mbili na sekunde hamsini na kitu,” Muriuki akasema. “Inaonekana thabiti.”
Amina akafungua logi yake. Simu ya dharura ilikuwa 17:42:18. Kwenye video, alionekana akitoa simu karibu 17:39. Kato alisogea mbele.
“Hii inamaanisha uliita mapema kuliko tulivyofikiri?”
“Inamaanisha timestamp ya kamera pekee haikutosha,” Amina alisema. “Si zaidi ya hapo.”
Kato akavuta pumzi ya kukasirika. “Kila mara unaongeza tahadhari.”
“Kwa sababu sitaki dakika tatu zigeuzwe sababu ya kifo. Hatujui hilo.”
Muriuki akatikisa kichwa. “Tunaweza kusahihisha mpangilio wa muda ya matukio. Hatuwezi kusema kilichotokea kitabibu.”
Walipitia video kwa hatua. Baraka aliingia kwenye fremu ya nje muda ambao kamera iliuita 17:34. Kwa marekebisho, ulikuwa karibu 17:37. Amina alimpa kiti. Dakika chache baadaye kikombe kilianguka. Simu ikapigwa. Hakukuwa na kipindi kirefu cha mtu kulala chini bila msaada kama video fupi iliyokuwa ikizunguka mtandaoni ilivyodokeza.
Leila alitoa simu yake. “Babu alinipigia 17:33. Simu ilidumu chini ya dakika moja. Alisema yuko karibu na soko na mvua inakuja.”
Kato akauliza, “Kwa hiyo anaweza kuwa aliingia dukani dakika nne baada ya hapo?”
“Ndiyo,” Amina akasema. “Au tano. Hatujui alitembea kwa kasi gani.”
Salma akakumbuka risiti ya mteja wa mwisho aliyekuwa mbele wakati Baraka aliingia. Mteja huyo alikuwa amelipa 17:37:20. Ulinganifu huo uliweka kuingia kwa Baraka karibu sana na muda huo. Muriuki akaandika jedwali rahisi: simu ya Leila, risiti, kamera iliyosahihishwa, simu ya dharura.
Kato alikaa kimya kwa muda mrefu. “Nilikuwa nimeambiwa alikaa karibu nusu saa.”
“Nani alikuambia?” Leila akauliza.
“Video iliyotumwa kwenye kundi. Mtu alisema duka lilimshikilia.”
Amina hakutabasamu kwa ushindi. “Video hiyo haikuwa na saa sahihi wala mwanzo kamili.”
“Lakini bado alianguka hapa.”
“Ndiyo. Hilo halijabadilika.”
Kauli hiyo ilifanya chumba kitulie. Amina hakutaka mpangilio wa muda mpya iwe fimbo ya kumpiga Kato. Mzee alikuwa bado amekufa. Familia bado ilikuwa na maswali. Lakini madai kwamba Amina alikuwa amemwacha kwa muda mrefu yalikuwa yamepoteza msingi wake wa kwanza.
Bi. Wairimu, aliyefika katikati ya ukaguzi, aliomba nakala ya jedwali kwa kikao cha usuluhishi. “Hii inaweza kutusaidia kufunga suala bila ugomvi.”
Amina alimwangalia. “Kufunga kwa ukweli, si kufunga kwa haraka.”
“Wakati mwingine jamii inahitaji sentensi ya kuishi nayo.”
“Basi sentensi isiwe kubwa kuliko ushahidi.”
Baada ya wote kusaini kumbukumbu ya ukaguzi, Muriuki aliongeza barua fupi kwamba saa ya kamera ilikuwa nyuma kwa takriban dakika tatu wakati wa tukio na marekebisho yalitokana na risiti mbili pamoja na logi ya simu. Amina aliomba asitumie neno “imethibitishwa kabisa”; aliandika “inalingana na vyanzo vitatu.”
Kato aliona marekebisho hayo. “Unaogopa sana maneno.”
“Naona jinsi yanavyobeba watu.”
Walipotoka kwenye ofisi ya usalama, Leila alitembea sambamba na Amina hadi ngazi. “Nimeanza kuamini babu hakukaa humo muda mrefu,” alisema.
Amina hakujua jibu la kutoa. “Hilo ni jambo moja tu tunalojua vizuri zaidi leo.”
“Baba Kato hatakubali kwa urahisi.”
“Si lazima akubali hisia zangu. Nataka tu tusibishane na saa ambayo haikuwa sahihi.”
Leila akatikisa kichwa. “Nitatuma mpangilio wa muda kwenye familia.”
Jioni, Amina aliporudi dukani, simu yake ilianza kupokea ujumbe kutoka watu wasiowajua. Mmoja alisema alikuwa amesikia “video imeonyesha duka halina kosa.” Mwingine alisema “wamerekebisha saa ili kujisafisha.” Ukweli mpya ulikuwa tayari umegeuzwa pande mbili kabla hata haujakauka kwenye karatasi.
Amina alifunga simu na kumwambia Salma waendelee na kazi. Lakini dakika chache baadaye Bi. Wairimu alituma ujumbe: *Familia imebadilisha dai. Hawasisitizi tena ucheleweshaji wa nusu saa. Wanataka kuzungumza juu ya uwajibikaji wa msaada na gharama za mazishi.*
Muriuki aliwaonyesha pia kwamba saa ya kamera nyingine ya koridoni ilikuwa na tofauti tofauti, hivyo hawangeweza kuitumia kama “saa ya kweli.” Badala yake walitumia tukio moja lililoonekana kwenye kamera mbili—mlinzi akipita na simu mkononi—na kulinganisha na logi ya doria. Hilo lilithibitisha kwamba tatizo lilikuwa mfumo wa saa, si faili ya duka pekee. Kato aliona mchakato huo na kwa mara ya kwanza akauliza swali bila kumshutumu Amina: “Kama saa zote zina makosa, mnajuaje ipi ya kuamini?” Muriuki akasema, “Hatuamini moja. Tunatafuta makutano.”
Leila akaandika sentensi hiyo kwenye simu yake. Baadaye alimwambia Amina kwamba familia yao ilikuwa imefanya kinyume: kila mtu alikuwa ameshika chanzo kimoja kinachounga mkono hisia zake. Amina alijibu kwamba naye alikuwa karibu kufanya hivyo na logi ya simu. Uwazi huo uliwafanya waongee kama watu wawili wanaotafuta mpangilio, si kama mwathiriwa na mshtakiwa.
Walipomaliza, Amina aliomba jedwali lionyeshe pia margin ya makadirio. Risiti ilikuwa na sekunde; kumbukumbu ya Salma haikuwa na sekunde. Ujumbe wa Leila ulikuwa na timestamp lakini hauonyeshi Baraka alikuwa wapi hasa. Waliweka maelezo hayo pembeni. Hakuna mstari uliopewa uzito ambao haukustahili. Kwa Amina, hilo lilikuwa somo: usahihi haukuwa kukusanya namba nyingi, bali kujua kila namba inaweza kusema nini na haiwezi kusema nini.
Dakika tatu zilikuwa zimeondoa dai moja. Zilikuwa zimefungua jingine.
#